غلامحسين افضل الملك
22
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
ديده مىشود كه يكى را « احمدآباد » و « عطارى » گويند و مزرعه ديگر را « علىآباد » خوانند . اين هر دو مزرعه هم ملك مخصوص مشير الاطباء است كه تازه احداث كرده است . خلاصه از چاشتخوران هم حركت كرده به آهوان رسيديم ، در اين دو فرسنگ ديگر قهوهخانه و آبادى نيست . دوشنبهء سيزدهم در منزل « آهوان » توقف كرديم . آهوان خانوار و رعيت ندارد يك كاروانسراى شاه عباسى و يك چاپارخانه و چند اطاق خرابه در آنجاست . از چشمهء كوچكى آب قليلى بيرون ميآيد كه زوار را كفايت مىكند . چند اصله درخت در آنجا سبز است . آبش براى زراعت كافى نيست . اين سرزمين هم متعلق بمشير الاطباء و پدر او آقا ميرزا رحيم وكيل الرّعايا است . كاروانسراى سنگى در اينجا هست كه در كمال استحكام ساختهاند و معمار و بناى او قدرت به كار برده است لكن كنون خراب شده ديوار آن تراشيده و خراشيده شده است . سقف بعضى اطاقها ريخته است . كنون قابل سكونت نيست . اين كاروانسرا را منسوب به انوشيروان ميدانند ولى از آثار بنا معلوم است قبل از انوشيروان ساخته شده است . چنان كه مشير الاطبّاء ميگفت كه بالاى سر در كتابه بود كه هزار و دويست سال قبل اين بنا را تجديد مرمت كرده و تاريخ آن معلوم بود چون خرابى دست داد آن كتابه برداشته شد كه پدر و جد من آن را ديده بودند . هواى آهوان سرد است و جزء ييلاقات سمنان است غالب اوقات بادى ميآيد كه آدمى را عاجز مىكند . آب آهوان سرد و خوشخوراك است . بالاى آهوان مزرعهايست موسوم به « سيدآباد » متعلق به مشير الاطباء است . بالاى آن مزرعهء ديگرى است موسوم به « علىآباد » آب كمى دارد يك خانوار و يك استخر و صد اصله درخت دارد . بالاى اين دو مزرعه طرف كوه قريهء « نمورد » است كه حضرت رضا عليه آلاف التحيّة و الثناء از آنجا عبور فرمودهاند و آنجا را « گاه » « 1 » ميگويند درختان بسيار [ و ] خانوار مختصرى دارد . شب سهشنبهء چهاردهم از آهوان به منزل « قوشه » حركت كرديم . مسافت راه شش
--> ( 1 ) - در اصل چنين است .